Sau khi phát khởi từ đô thị Vũ Hán, Trung Quốc hồi tháng 12/2019, Covid-19 đã xuất ngày nay hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 110.000 ca nhiễm và hơn 4.000 trường hợp tử vong. Các dài trên toàn cầu phải đóng cửa, ảnh hưởng tới khoảng 300 triệu con nít. Hơn 780 triệu người Trung Quốc bị hạn chế đi lại dưới nhiều hình thức, 16 triệu người Italy cũng đang sống trong vòng phong tỏa.
Nhiều lĩnh vực chịu hậu quả nặng nề từ dịch bệnh, đặc biệt là ngành hàng không, khi các hãng phải cắt giảm chuyến bay vì loạt lệnh hạn chế đi lại, cũng như lo ngại sự lây lan virus. Dịch vụ du thuyền cũng rơi vào khủng hoảng.
Thị trường chứng khoán đầy biến động không có nhiều dấu hiệu khả quan, trong khi các chính phủ dự tính sử dụng gói tương trợ khẩn để đối phó tổn kinh hồn tế. Các sự kiện thể thao lớn bị hủy, những tụ điểm tập kết đông người đóng cửa. Đông đảo giáo đồ không thể hành hương tới những nơi linh thiêng.
|
|
Quảng trường Duomo vắng tanh sau khi Italy áp lệnh phong tỏa Milan hôm 8/3. Ảnh: Reuters . |
Frank Snowden, giáo sư lịch sử y khoa tại Đại học Yale, Mỹ, cho biết đây không phải lần đầu tiên sự đứt quãng nghiêm trọng như vậy xuất hiện. "Các dịch bệnh có thể lún sâu vào mọi lĩnh vực chính trong cuộc sống của con người. Chúng ảnh hưởng to lớn đến sự ổn định xã hội và chính trị, định đoạt các cuộc chiến tranh, đôi khi có khả năng khai mào chúng", chuyên gia nói.
Vào thế kỷ 6, dịch hạch quét qua Đế chế La Mã, khiến 30-50 triệu người tử vong, ước lượng tương đương một nửa dân số thế giới khi đó. Những tư liệu cổ xưa biểu hiện cảnh tượng khủng khiếp tại thành Constantinople, nơi xác hàng nghìn người chất đống trong mộ tập thể. Dịch bệnh còn được gọi là "Cái chết Đen" này làm rung rinh Đế chế La Mã suốt 400 năm và là nguyên tố quan yếu dẫn đến sự sụp đổ của nó.
Ác mộng "Cái chết Đen" tiếp chuyện trở lại hồi thế kỷ 14, cướp đi sinh mạng khoảng 200 triệu người trên khắp Bắc Phi, châu Á và châu Âu, "xóa sổ" 30-60% dân số châu Âu lúc đó, gây ra loạt hậu quả hết sức sâu rộng.
Những tỉnh thành trở nên hoang vu, chiến tranh tạm ngừng, thậm chí sự phát triển của các tiếng nói bị đảo ngược. Quyền kiểm soát của giới quý tộc địa chủ cũng bị vô hiệu hóa, do họ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt cần lao trên quy mô lớn.
Tới thế kỷ 16 và đầu thế kỷ 17, chủ nghĩa thực dân đã dẫn đến cái chết của rất nhiều người, phần nhiều lên đường từ sự lây lan những dịch bệnh do người châu Âu truyền sang mà cư dân bản địa châu Mỹ chưa có khả năng miễn nhiễm. Theo một nghiên cứu ban bố năm ngoái, sự sụt giảm dân số ở bán cầu Tây tuổi này có khả năng là duyên do khiến nhiệt độ toàn cầu giảm.
Theo bình luận viên Ishaan Tharoor của Washington Post , dấu ấn của các dịch bệnh đối với tầng lớp chẳng thể xóa nhòa. Đến tận ngày nay, dịch (1918-1919) nghe đâu vẫn để lại nỗi ám ảnh to lớn. 500 triệu người trên thế giới nhiễm bệnh trong đại dịch này, với 50-100 triệu ca tử vong, khiến tuổi thọ trung bình tại Mỹ giảm xuống khoảng 12 năm.
Các học giả nhận định hậu quả do cách quản lý vụng trộm và sự che chắn của chính phủ Mỹ khi đó chứng minh tầm quan yếu của tính sáng tỏ trong đối phó dịch bệnh. Theo bình luận viên Gillian Brockell của Washington Post , một số nhà sử học không chắc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump có chú ý đến bài học đó hay không.
Giáo sư Snowden nhận xét các dịch bệnh nghe đâu còn là tấm gương phản chiếu giúp loài người nhận ra chúng ta đích thực là ai. "Các dịch bệnh đích thực gắn liền với các mối quan hệ, sự sống và cái chết của chúng ta. Chúng phơi bày các vấn đề đạo đức giữa con người, điều mà chúng ta đang nhìn thấy hiện thời", ông nói.
Do Covid-19 bắt nguồn từ Trung Quốc, vô thiên lủng sự cố liên can đến bài ngoại, thường nhắm đến người gốc Đông Á, đã xuất hiện trên thế giới. Tuy nhiên, khuynh hướng này không có gì mới. Nạn nhân của các dịch bệnh trong kí vãng cũng thường là người nghèo hoặc đối tượng dễ bị tổn thương.
Khi bệnh dịch hạch tàn phá các nước châu Âu hồi thế kỷ 14, một thuyết mưu mô được lan truyền cho rằng kẻ xấu cố tình lây bệnh chuẩn y thuốc mỡ và bột mà họ lén bôi lên người khác, cánh cửa hay tường. Những người này bị gọi là "kẻ xức dầu", hay có thể hiểu là người lây bệnh, trở thành mục tiêu tấn công của đám đông.
Đối tượng bị nhắm đến vào thời khắc đó là cộng đồng Do Thái, bởi người châu Âu cho rằng họ muốn giết tất cả người theo đạo Kitô. Chưa đầy hai thế kỷ sau, khi dịch bệnh lan tới Italy, nhiều người tiếp tung tin đồn có những kẻ mang theo lọ dầu chứa mầm bệnh dịch hạch đi lại khắp nơi, dẫn đến làn sóng hành hung những người bị tình nghi.
"Chúng ta nên ngăn chặn tình trạng các tầng lớp thứ yếu trong xã hội bị ngược đãi do dịch bệnh như trong lịch sử", Hannah Marcus, nhà sử học tại Đại học Harvard, lưu ý.
Trong bài phân tích về tác động của dịch hạch thế kỷ 17 đến miền bắc Italy, nhà sử học Erin Maglaque chỉ ra rằng từ thường dân đến quý tộc đều bị mắc kẹt khi dịch bệnh hoành hành.
"Các nhà sử học đương đại ban đầu quan tâm đến ý tưởng về thế giới bị xáo trộn, như việc một người bần cùng lên ngôi vua, hoặc sức ép trong một từng lớp bất đồng đẳng sâu sắc được rũ bỏ", Maglaque viết. "Tuy nhiên, vấn đề lại nảy sinh khi thế giới đứng yên".
Ánh Ngọc (Theo Washington Post )
0 nhận xét:
Đăng nhận xét